Vier Tactieken van de Duivel die Iedereen Zou Moeten Kennen

Hoe misleiding, verdeeldheid, afleiding en ontmoediging ons geestelijk leven bedreigen

---

Vier Veelvoorkomende Tactieken van de Duivel

Een van de belangrijkste elementen in elke strijd is dat je de tactiek van je tegenstander begrijpt en de subtiliteiten herkent van de strategie of de zetten die hij kan inzetten. In de geestelijke strijd van het leven moeten we een zekere fijnzinnigheid ontwikkelen in het herkennen, benoemen en begrijpen van de subtiliteiten van de veelvoorkomende tactieken van de duivel.

Een boek uit 2011 van pater Louis Cameli, The Devil You Don’t Know, is ons hierbij tot grote hulp. Nu ik het onlangs gelezen heb, denk ik dat het waardevol is om na te denken over vier brede categorieën van de tactieken van de duivel die pater Cameli analyseert.

Hoewel de vier categorieën afkomstig zijn van pater Cameli, zijn de beschouwingen hier grotendeels de mijne, maar zeker geworteld in het uitstekende werk van pater Cameli, dat ik zojuist gelezen heb. Ik beveel dit werk van harte aan, waarin deze categorieën trefzeker en volledig worden beschreven, veel meer dan mijn korte beschouwing hier kan doen.

En zo onderzoeken we vier veelvoorkomende tactieken van de duivel.

Misleidingen

Jezus zegt: De duivel was vanaf het begin een moordenaar; hij staat niet in de waarheid, omdat er geen waarheid in hem is. Wanneer hij liegt, spreekt hij volgens zijn eigen natuur; hij is een leugenaar en de vader van de leugen. (Johannes 8,44).

1. De duivel misleidt ons met vele valse en loze beloften. De meeste hiervan hebben te maken met de leugen dat wij gelukkiger en vervulder zullen zijn als wij zondigen of bepaalde aspecten van de waarheid ontkennen. Welke voorbijgaande genoegens ook met de zonde meekomen, zij zijn inderdaad voorbijgaand. Grote en zich opstapelende pijn komt uiteindelijk met bijna elke zondige activiteit. Toch blijven wij mensen ondanks deze ervaring erg goedgelovig; we lijken van loze beloften te houden en stellen allerlei valse verwachtingen erin.
2. De duivel misleidt ons ook door allerlei complexiteiten te suggereren, vooral in ons denken. En zo probeert hij de fundamentele waarheid over onze daden te verdoezelen en te verhullen. Onze geest is zeer sluw en laat zich graag in complexiteit wentelen als manier om de waarheid te vermijden en uitvluchten te zoeken. Dus wij, onder één hoedje spelend met de duivel, halen eindeloze ingewikkeldheden, uitzonderingen, mogelijke moeilijkheden of potentiële zielige verhalen aan om eraan te ontsnappen dat wijzelf of anderen ons goed gedragen en volgens de waarheid leven.
3. De duivel probeert ons ook te misleiden met “woordspelletjes”. Zo wordt het uiteensnijden en doden van een kind door abortus “reproductieve vrijheid” of “keuze” genoemd. Sodomie wordt “gay” genoemd (een woord dat vroeger “vrolijk” betekende). Ons lichtende geloof en onze eeuwenoude wijsheid worden “duisternis” en “onwetendheid” genoemd. Voortijdige geslachtsgemeenschap wordt “samenwonen” genoemd. En de herdefinitie van het huwelijk zoals het zo’n 5000 jaar lang bekend was, wordt “huwelijksvrijheid” genoemd. Zo misleidt de duivel ons door overdrijvingen en ronduit valse etiketten, en wij werken maar al te gemakkelijk mee door goed te noemen – of “geen groot probleem” – wat God zonde noemt.
4. De duivel misleidt ons ook door manipulatie van gegevens. Informatie is niet hetzelfde als waarheid, en gegevens kunnen zeer geraffineerd worden samengebracht om bedrieglijke punten te maken. Bovendien kunnen bepaalde feiten en cijfers worden benadrukt, met uitsluiting van andere, corrigerende waarheden. Feiten kunnen worden aangehaald die op zichzelf waar zijn, maar uit hun context zijn gehaald. En zo wordt zelfs informatie of data die op zichzelf waar is, een vorm van misleiding. Verder oefenen de nieuwsmedia en andere informatiebronnen soms hun grootste macht uit in wat zij juist niet melden. En ook dat is een manier waarop de duivel misleidingen over ons brengt.

We doen er goed aan zorgvuldig te onderzoeken op hoeveel manieren Satan ons probeert te misleiden. Geloof niet alles wat je denkt of hoort. We hoeven niet cynisch te zijn, maar we moeten wel nuchter zijn en proberen te toetsen wat we zien en horen, en het te laten overeenkomen met Gods geopenbaarde waarheid.

Verdeling

Een van Jezus’ laatste gebeden voor ons was dat wij één zouden zijn (vgl. Johannes 17,22). Hij bad dit tijdens het Laatste Avondmaal, vlak voordat Hij uitging om voor ons te lijden en te sterven. Zo laat Hij zien dat een belangrijk aspect van zijn werk aan het kruis is om de verdeeldheid te overwinnen die door Satan wordt verhevigd. Sommigen stellen dat de Griekse wortel van het woord “diabolisch” (diabolein) “snijden, verscheuren of verdelen” betekent. Jezus bidt en werkt om weer te verenigen wat de duivel verdeelt.

Het verdelende werk van de duivel begint in ieder van ons afzonderlijk, wanneer wij vele tegengestelde drijfveren ervaren: sommige edel, creatief en opbouwend, andere laag, zondig en vernietigend. Zo vaak worstelen we innerlijk en voelen we ons verscheurd, zoals Paulus beschrijft in Romeinen hoofdstuk 7: Het goede dat ik wil doen, doe ik niet… en wanneer ik het goede wil doen, is het kwaad vlakbij. Dit is het werk van de duivel: ons innerlijk te verdelen. De dubbelhartige mens is onstandvastig in al zijn wegen (Jakobus 1,8). En zoals de heilige Paulus uiteenzet in Romeinen 8, is het belangrijkste werk van de Heer het tot stand brengen van de eenheid van ziel en lichaam in ons, in overeenstemming met de eenheid van zijn waarheid.

En natuurlijk loopt de aanval van de duivel op onze innerlijke eenheid uit in vele vormen van verdeeldheid tussen ons naar buiten toe. Er zijn zoveel dingen die deze verdeeldheid aanwakkeren, en de duivel maakt er zeker gebruik van: woede, oude wonden, wrok, angsten, misverstanden, hebzucht, hoogmoed en arrogantie. Er is ook het ongeduld dat we zo gemakkelijk ontwikkelen ten opzichte van degenen van wie we houden, en de verkeerde gedachte dat we op de een of andere manier op zoek zouden moeten gaan naar andere, meer volmaakte en wenselijke mensen. En zo verlaten velen hun huwelijk, hun familie, hun parochies en gemeenschappen, altijd op zoek naar het ongrijpbare doel om betere en meer volmaakte mensen en situaties te vinden.

Ja, de duivel heeft een ware veld dag wanneer hij inspeelt op een hele reeks zondige drijfveren in ons, maar zijn doel is altijd om te verdelen, zowel in onszelf als tussen ons onderling. We doen er goed aan te erkennen dat we, wat onze strijd met anderen ook is, een gemeenschappelijke vijand hebben die ernaar streeft ons te verdelen en te vernietigen. Zoals de heilige Paulus schrijft: Onze strijd is niet tegen vlees en bloed, maar tegen de overheden, tegen de machten, tegen de wereldbeheersers van deze duisternis en tegen de boze geesten in de hemelse gewesten (Efeziërs 6,12). Ruzie makende broers verzoenen zich wanneer er een maniak voor de deur staat. Maar stap één is: de maniak opmerken, en dan onze kleinere onderlinge conflicten opzijzetten.

Afleiding

Afgeleid worden wil zeggen: weggedraaid worden van wat ons primaire doel of onze taak is. En voor ieder van ons is de belangrijkste focus God en de goede dingen die in de hemel op ons wachten. Ons pad gaat naar de hemel, langs het pad van geloof en gehoorzaamheid aan de waarheid, liefde voor God en liefde voor de naaste. En zo doet de duivel er alles aan om ons af te leiden, dat wil zeggen ons weg te trekken van ons ene ware doel.

Misschien doet hij dit door ons in beslag te laten nemen door de voorbijgaande dingen van de wereld. Zovelen zeggen dat ze zo druk zijn dat ze geen tijd hebben om te bidden, naar de kerk te gaan of andere vormen van geestelijke voeding te zoeken. Ze raken verdiept in wereldse dingen die voorbijgaan en negeren de blijvende werkelijkheid die opdoemt.

De duivel probeert ons te laten focussen op dingen die we niet kunnen veranderen, zodat we ons niet richten op de dingen die we wél kunnen veranderen. Dit is een veelvoorkomend probleem met nieuws en sociale media. Onze aandacht gaat uit naar zaken ver weg, waarop we geen echte invloed of controle hebben. Maar de media, onder Satans invloed, spelen ons een deuntje voor om ons te lokken naar boosheid, verontwaardiging of een andere negatieve emotie die niets verandert, maar ons toch op de een of andere manier een rechtvaardig gevoel geeft. Verloren in al deze afleiding is de vruchtbare tijd die we hadden kunnen besteden aan gezin, gemeenschap, parochie, gebed, of zelfs aan het kijken naar onze eigen voortdurende bekering! We zijn zo’n gemakkelijke prooi voor afleiding.

Ook angsten en vrees bezorgen ons veel afleiding. En daardoor brengt de duivel ons ertoe gefixeerd te raken op angsten om voorbijgaande dingen, en daardoor geen juiste vrees te hebben voor het oordeel dat ons te wachten staat. Jezus zegt: Wees niet bang voor hen die het lichaam doden maar de ziel niet kunnen doden; vrees veeleer Hem die zowel ziel als lichaam in de hel kan verderven (Matteüs 10,28). Met andere woorden: wij zouden een heilige eerbied en vrees moeten hebben voor de Heer die ons zal oordelen. Het is een soort vereenvoudigingsplan. De Heer zegt: Vrees Mij, of je zult bang zijn voor tienduizend mensen en dingen op deze voorbijgaande aarde. En zo worden we afgeleid en denken we nauwelijks aan het ene meest wezenlijke dat ons te wachten staat: ons oordeel.

In de kern van alle afleiding wil de duivel dat we ons richten op kleinere dingen, zodat we ons niet concentreren op grotere zaken, zoals morele beslissingen en de algemene richting van ons leven.

Ontmoediging

Als mensen, en zeker als christenen, moeten we hoge idealen hebben. Dat is goed. Maar zoals bij alle goede dingen probeert Satan vaak te vergiftigen wat goed is. Want terwijl we hoge idealen hebben, is het ook zo dat we soms de nederigheid missen die erkent dat we een weg moeten afleggen naar wat goed en het beste is. Te gemakkelijk verleidt Satan ons dan tot ongeduld met onszelf of met anderen. En doordat wij in onze idealen verwachten dat ze in onredelijk korte tijd gerealiseerd worden, ontstaat er een gebrek aan liefde tegenover onszelf of anderen. Sommigen raken ontmoedigd over zichzelf of anderen en geven de zoektocht naar heiligheid op. Anderen haken af bij de Kerk vanwege de onvolkomenheden die zij daar aantreffen.

Maar verwachtingen zijn vooraf samengestelde wrokgevoelens. Veel mensen willen bijvoorbeeld dat hun huwelijk ideaal is; als er ook maar enige “ordeal” (beproeving) is, willen ze een “new deal” (nieuwe regeling). Maar er is geen ideaal huwelijk, alleen dat van jou. En we leven in een gevallen wereld, geregeerd door een gevallen engel, en wij hebben gevallen naturen.

De duivel ontmoedigt ons ook, omdat idealen over het algemeen open-eindig zijn. Het feit is: er is altijd ruimte voor verbetering, en we kunnen altijd meer doen. Maar hier komt de duivel binnen, want wanneer we altijd meer kunnen doen, is het ook mogelijk te denken dat we nooit genoeg hebben gedaan. En zo ontmoedigt de duivel ons, door gedachten te zaaien van onredelijke eisen ten aanzien van wat wij dag in dag uit kunnen of zouden moeten doen.

De duivel ontmoedigt ons ook via eenvoudige dingen zoals vermoeidheid, de persoonlijke tekortkomingen die we allemaal ervaren, tegenslagen en andere obstakels die eigen zijn aan onze menselijke conditie en aan het leven in een gevallen wereld met beperkte middelen.

Op al deze manieren probeert de duivel ons te ontmoedigen, zodat we op een bepaald niveau de neiging krijgen om op te geven. Alleen een goed ontwikkelde nederigheid kan ons redden van deze ontmoedigende werken van Satan. Want het is zo dat nederigheid – eerbied voor de waarheid over onszelf – ons leert dat we langzaam en in fasen groeien en ons ontwikkelen, dat we inderdaad terugvallen kennen, en dat we leven in een wereld die hard is en verre van volmaakt. Dit erkennen en nederig zijn helpt ons om meer op de Heer te steunen en te vertrouwen op zijn voorzienige hulp, die in ons geleidelijk groeit.

Hier heb je dus vier veelvoorkomende tactieken van de duivel. Leer ze te herkennen en te benoemen. Zo beginnen we er gezag over te krijgen. Overweeg om het boek van pater Louis Cameli te kopen om meer te leren.

Om het met een lichtere noot te eindigen:

---

Bron: Artikel van Msgr. Charles Pope via de blog van SpiritualDirection.com, ook rechtstreeks te vinden op de artikelpagina.